ChatGPT, Claude czy Gemini do szukania dystrybutorów: w czym pomagają, gdzie zmyślają i jak to sprawdzić
Asystenci AI dobrze piszą, tłumaczą i streszczają, ale potrafią zmyślić nazwy firm. Co mówią OpenAI, Anthropic i Google — i jak pracować od dowodów.
Tomasz Kowal · Data and public procurement
Aktualizacja: 29 października 2026 · 6 min czytania
„Wypisz dwudziestu dystrybutorów odzieży roboczej w Holandii” — to kuszące polecenie. Odpowiedź przychodzi po kilku sekundach: sformatowana, pewna siebie i być może częściowo zmyślona. To nie wada jednego produktu, tylko sposób działania ogólnych modeli językowych — i wszyscy trzej główni dostawcy przyznają to we własnej dokumentacji.
W skrócie: ChatGPT, Claude i Gemini świetnie syntetyzują, piszą szkice i tłumaczą; w kilka minut wyjaśnią przepis albo uporządkują plan wejścia na rynek. Nie są jednak rejestrami. Zapytane o nazwy firm bez dokumentu źródłowego generują wiarygodnie brzmiący tekst, a część z niego może być błędna w sposób, którego nie widać. Używaj ich na dowodach, które już masz — ogłoszeniu, stronie internetowej, odpisie z rejestru — i każ im wskazywać, skąd pochodzi każda nazwa. Potem sprawdź każdą nazwę sam.
Zastrzeżenie: Cresques to nasz własny produkt. Porównujemy według kryteriów, które możesz sam sprawdzić, i podajemy link do każdego źródła.
W czym ogólni asystenci AI są dobrzy
Użyte do właściwych zadań, te narzędzia oszczędzają producentowi całe dni:
- Synteza. Wklej 30-stronicowe rozstrzygnięcie przetargu i zapytaj, co kupiono, kto kupił, za ile i pod jakimi kodami CPV. Streszczanie dokumentów, które sam dostarczasz, to najmocniejsze zastosowanie.
- Szkice. Pierwsza wersja listu z prezentacją firmy, zarys umowy dystrybucyjnej, karta danych produktu w lokalnym formacie.
- Tłumaczenie i ton. Biznesowy e-mail po francusku czy niemiecku, który brzmi naturalnie; sprawdzenie formy grzecznościowej i idiomów, zanim przejrzy go kolega native speaker.
- Wyjaśnienia. Czym jest umowa ramowa; czym grupa zakupowa różni się od centrali; co dana reguła Incoterms oznacza dla Twojej marży. Sprawdź w tekście źródłowym, ale wyjaśnienia są zwykle dobrym punktem wyjścia.
- Struktura. Zamiana rozproszonych notatek w plan wejścia na rynek z krokami, odpowiedzialnymi i terminami.
Żadne z tych zadań nie wymaga, by model znał fakt, którego nie potrafi Ci pokazać.
Gdzie zmyślają i dlaczego
Amerykański National Institute of Standards and Technology wymienia konfabulację jako jedno z podstawowych ryzyk generatywnej AI i definiuje ją jako „wytwarzanie wypowiadanych z pewnością, ale błędnych lub fałszywych treści (potocznie nazywanych »halucynacjami« lub »fabrykacjami«), przez które użytkownicy mogą zostać wprowadzeni w błąd lub oszukani”. Badanie opublikowane w 2024 roku w „Nature” przez Farquhara i współpracowników opisuje, jak duże modele językowe „płynnie formułują twierdzenia, które są zarazem błędne i arbitralne”.
Nazwa firmy to dokładnie ten rodzaj twierdzenia, który się psuje. Model widział w danych treningowych wiele nazw holenderskich dostawców odzieży roboczej i wiele wzorców tworzenia takich nazw. Poproszony o dwadzieścia, wytwarza dwadzieścia ciągów znaków pasujących do wzorca. Niektóre firmy istnieją. Niektóre to prawdziwe firmy z innej branży. Niektóre to wiarygodne zlepki dwóch prawdziwych nazw. Wynik nie odróżnia jednych od drugich — i Ty też tego nie odróżnisz, dopóki nie sprawdzisz każdej z osobna.
Przy szukaniu dystrybutora liczą się jeszcze dwie rzeczy. Po pierwsze, model nie ma bieżącego wglądu w rejestr firm, portal zamówień publicznych ani aktualną ofertę firmy, chyba że włączona jest funkcja wyszukiwania w sieci, a model faktycznie użył jej dla tej nazwy. Po drugie, model nie wie, czy firma odsprzedaje, czy produkuje — a dla producenta to najważniejsze rozróżnienie: jedna jest konkurentem, druga potencjalnym partnerem.
Na potrzeby tego artykułu nie testowaliśmy tych narzędzi i nie twierdzimy, jak często którekolwiek z nich się myli. Chodzi o mechanizm, nie o statystykę.
Co mówią dostawcy (stan na październik 2026)
| ChatGPT (OpenAI) | Claude (Anthropic) | Gemini (Google) | |
|---|---|---|---|
| Ostrzeżenie samego dostawcy | Centrum pomocy: ChatGPT może brzmieć pewnie, nawet gdy się myli; halucynacje mogą obejmować zmyślone źródła; ważne informacje sprawdzaj w wiarygodnych źródłach | Centrum pomocy: „Claude może czasami udzielać odpowiedzi nieprawidłowych lub wprowadzających w błąd. Nazywa się to »halucynowaniem« informacji…” Użytkownicy „nie powinni polegać na Claude jako jedynym źródle prawdy” | Centrum pomocy: „Gemini może halucynować i przedstawiać nieścisłe informacje jako fakty” |
| Oferowana pomoc w weryfikacji | Wyszukiwanie w sieci; odpowiedzi „mogą zawierać cytowania” i panel źródeł (Centrum pomocy) | Wyszukiwanie w sieci z cytowaniami; Anthropic zaleca przejrzenie cytowanych źródeł i oryginalnych stron | Przycisk źródeł pod odpowiedzią pokazuje powiązane linki; Google zaznacza, że „nie wszystkie odpowiedzi zawierają powiązane linki lub źródła” |
| Czego ta pomoc nie robi | Link dowodzi, że strona istnieje, a nie że firma sprzedaje Twoją kategorię | To samo | Powiązany link pokazuje, że strona istnieje, a nie że firma sprzedaje Twoją kategorię |
U wszystkich trzech schemat jest ten sam: dostawca każe weryfikować i oferuje wyszukiwanie w sieci jako pomoc. Wyszukiwanie w sieci sprawia, że model lepiej znajduje strony; nie sprawia, że strona staje się dowodem, iż firma odsprzedaje Twój produkt, i nie mówi Ci, czy możesz legalnie wysłać komukolwiek z tej firmy e-mail.
Sposób pracy, w którym AI korzysta z dowodów
Niezawodna kolejność to najpierw dowody, potem model.
- Zacznij od dokumentu, który wymienia firmy. Najmocniejszym publicznym źródłem w UE jest ogłoszenie o udzieleniu zamówienia: gdy zamawiający publiczny zawiera umowę powyżej progów unijnych, musi opublikować ogłoszenie z nazwą wykonawcy, jego adresem, wartością i kodami CPV (dyrektywa 2014/24/UE, art. 50). TED publikuje bezpłatnie ponad 3000 ogłoszeń każdego dnia roboczego.
- Daj modelowi dokument, a nie pytanie. „Oto dwanaście ogłoszeń; wypisz do tabeli wykonawcę, zamawiającego, CPV, wartość i datę”. Model teraz streszcza — a to robi dobrze.
- Poproś o etykietę i uzasadnienie. „Dla każdego wykonawcy, na podstawie treści ogłoszenia i tego fragmentu strony: czy to raczej producent, czy odsprzedawca? Zacytuj zdanie, na którym się opierasz”. Zacytowane zdanie da się sprawdzić; sama etykieta — nie.
- Pytaj o źródło każdej nazwy. Jeśli model doda firmę, której mu nie podałeś, zapytaj, skąd się wzięła. Jeśli odpowiedzią nie jest dokument, który możesz otworzyć, skreśl tę nazwę.
- Potwierdź w rejestrze. Usługa „Find a company” (wyszukiwarka firm) Europejskiego Portalu e-Sprawiedliwość przeszukuje rejestry firm wszystkich państw UE oraz Islandii, Liechtensteinu i Norwegii. Podstawowe dane są bezpłatne.
- Wybierz legalną drogę kontaktu przed pisaniem. Dopiero wtedy poproś model o szkic pierwszej wiadomości — w lokalnym języku, kanałem, na który dany kraj pozwala.
Polecenia, które pomagają, i polecenia, które szkodzą
| Szkodzi | Pomaga |
|---|---|
| „Wypisz dystrybutorów ŚOI we Włoszech”. | „Którzy wykonawcy z tych ogłoszeń o udzieleniu zamówienia wyglądają na odsprzedawców? Zacytuj dowody”. |
| „Podaj ich adresy e-mail”. | „Napisz krótką prezentację dla francuskiego dystrybutora; kontakt dodam sam”. |
| „Która z tych firm jest największa?” (bez danych) | „Uszereguj te firmy według wartości umów w ogłoszeniach, które wkleiłem”. |
| „Czy e-mail na zimno jest legalny w Niemczech?” (i na tym koniec) | „Streść § 7 UWG na podstawie tego tekstu; oryginał przeczytam sam”. |
Jak Cresques używa modeli inaczej
Cresques zaczyna od ogłoszenia, a nie od modelu. Rynek tworzysz jako kraj plus kategorie CPV; pokazywane firmy to te, które w ogłoszeniach o udzieleniu zamówienia wymieniono jako wykonawców, każda powiązana z ogłoszeniem, które możesz otworzyć. W profilu firmy model bada jej rolę — niezależny dystrybutor, producent, spółka zależna producenta albo jedno i drugie — i popiera ją dosłownymi cytatami sprawdzonymi na stronach źródłowych; jeśli żadnego cytatu nie da się potwierdzić, rola pozostaje „unknown” (nieznana). Ta etykieta wciąż może być błędna, więc ją sprawdzasz. W tym układzie model nie może natomiast zmyślić firmy, bo każda nazwa trafia do systemu przez dokument. Nasz czytnik materiałów działa tak samo, tylko w odwrotną stronę: czyta Twoją broszurę lub stronę internetową i proponuje kategorie CPV do zatwierdzenia. Cresques przygotowuje też szkic pierwszej wiadomości w języku firmy, pod legalną drogę kontaktu — wysyłasz ją sam — a alerty e-mailowe o nowych udzieleniach zamówień są dostępne w planach płatnych.
Co to oznacza dla producenta
- Używaj ogólnych asystentów AI do syntezy, szkiców i tłumaczeń — zadań, w których to Ty dostarczasz fakty.
- Nigdy nie bierz nazwy firmy od modelu, jeśli nie stoi za nią dokument, który możesz otworzyć.
- Traktuj „dystrybutor czy producent” jako etykietę do sprawdzenia na stronie samej firmy.
- Potwierdzaj każdą firmę w rejestrze firm; zarówno ogłoszenia, jak i modele się starzeją.
- Zanim powstanie jakakolwiek wiadomość, ustal legalną drogę pierwszego kontaktu w danym kraju.
